Οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει ευρήματα που αποδεικνύουν ότι η Κρήτη κατοικείται από περίπου το 8000 π.Χ. από ιθαγενείς που δεν σχετίζονται με κανέναν από τους λαούς των ακτών της Μεσογείου και η άποψη ότι κατοικήθηκε από αποίκους που μπορεί να προήλθαν από την Ανατολή και τον Νότο φαίνεται αβάσιμη (https://www.bbc.com/news/science-environment-22527821). Αυτοί οι άνθρωποι, γύρω στο 4000 π.Χ., δημιούργησαν τον Μινωικό πολιτισμό που έφτασε σε υψηλό επίπεδο ανάπτυξης και παρά τις φυσικές καταστροφές που συνέβησαν και κατέστρεψαν όλα τα κτίρια, βρίσκονται δείγματα σπιτιών και κεραμικής υψηλών προδιαγραφών, πίνακες ζωγραφικής 5000 ετών και πίνακες ζωγραφικής που είναι ακόμα ζωντανοί και καλά διατηρημένοι, λεπτόκοκκοι σφραγίδες σε δακτυλίους που προκαλούν θαυμασμό για την λεπτότητα επεξεργασίας και την ακρίβεια απεικόνισης.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, περισσότερες από 100 πόλεις που ο Όμηρος αναφέρει ότι πιθανότατα αναπτύχθηκαν στο νησί, ή ίσως περισσότερες από 150 που έχουν ανακαλύψει οι αρχαιολόγοι.

Μετά την καταστροφή του 1400 π.Χ., οι Μυκηναίοι Αχαιοί εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη, οι οποίοι αναμίχθηκαν με τους εναπομείναντες Μινωίτες και δημιούργησαν νέα πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη. Έξω από αυτή τη νέα κατάσταση βρίσκονταν οι διασωθέντες Μινωίτες μιας περιοχής Λασιθίου που αυτοαποκαλούνταν Ετεοκρήτες (Ετέος = Αληθινός) και συνέχισαν να δημιουργούν τον δικό τους τρόπο και τη γλώσσα τους, ενώ ήταν αποτυπωμένοι με Γραμμική Α, που δεν είχε ακόμη αποκρυπτογραφηθεί.

Μετά την καταστροφή και την πτώση, οι Δωριείς ήρθαν μετά την κατάκτηση των Μυκηναίων και της Πελοποννήσου γύρω στο 1100 π.Χ., αποκατέστησαν το νησί και, σε ανάμειξη με τους εναπομείναντες ιθαγενείς, η ανάκαμψη και η δημιουργία του νέου Κρητιδικού πολιτισμού ξεκίνησε ξανά με νέες δομές διοικητικής διαίρεσης σε κάστες που έφτασε στο αποκορύφωμά της γύρω στο 700 π.Χ., όταν άρχισε να χάνει την άνοδό του από την Αθήνα και τους Μακεδόνες. Εκείνα τα χρόνια οι Κρήτες και οι Ετεοκρήτες, όπως αυτοαποκαλούνταν, είχαν διαμάχες και πολέμους μεταξύ τους, αλλά στους εισβολείς αντιδρούσαν ενωμένοι και απέκρουαν κάθε εισβολέα μέχρι το 69 π.Χ., όταν υποτάχθηκαν στους Ρωμαίους και ακολούθησαν την πορεία της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Το 824 μ.Χ. οι Σαρακηνοί κατέλαβαν την Κρήτη και την κράτησαν μέχρι το 961 μ.Χ. Ήταν ο στρατηγός του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή, Νικηφόρος Φωκάς, που απελευθέρωσε την Κρήτη και την ενσωμάτωσε στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Τότε ο Φωκάς ασπάστηκε βίαια τον Χριστιανισμό και οι «Βάρβαροι» – οι Σαρακηνοί – περιορίστηκαν σε ένα χωριό που πήρε το όνομά του από τους Βαρβάρους (τώρα ΜΥΡΤΙΑ, από όπου καταγόταν ο Καζαντζάκης), και οι Κρητικοί που αρνήθηκαν να παραιτηθούν από τη θρησκεία των 12 Θεών Πατέρων, ανέφεραν αριθμό 42.000 (σαράντα δύο χιλιάδες) ανδρών που εκτελέστηκαν. Στη συνέχεια ρώτησε τον Τσιμισκή και έστειλε έναν ανδρικό πληθυσμό από τον Πόντο και 10 Πρίγκιπες στους οποίους μοίρασε την Κρήτη σε 10 φέουδα.

Η Κρήτη έγινε στόχος της Γένοβας και της Βενετίας, οι οποίες τελικά την κατέκτησαν το 1212 και την οργάνωσαν σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα, χτίζοντας κάστρα και λιμάνια που υποστήριζαν τον τότε ισχυρό στόλο της. Πολλά από αυτά τα μνημεία διατηρούνται μέχρι σήμερα και, μαζί με τα παλαιότερα μνημεία, αποτελούν πόλο έλξης για Έλληνες και ξένους επισκέπτες. Οι Βενετοί καταπίεζαν σε μεγάλο βαθμό τον τοπικό πληθυσμό, γι’ αυτό και οι Κρητικοί επαναστατούσαν συνεχώς εναντίον τους και βοηθούσαν τους Τούρκους στον αγώνα τους να πάρουν το νησί από τους Βενετούς.

Η οθωμανική κυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο τους έφερε στην Κρήτη το 1645 και μετά από έναν δαπανηρό και αιματηρό 24χρονο πόλεμο με τη Βενετία την κατέλαβαν το 1669, αλλά μόλις το 1715 κατέλαβαν και το τελευταίο τμήμα της. Η Οθωμανική κατοχή διήρκεσε μέχρι το 1886, όταν ο Σουλτάνος ​​αναγκάστηκε από τις τότε Μεγάλες Δυνάμεις να παραχωρήσει ανεξαρτησία στην Κρήτη, η οποία τελικά οδήγησε στην ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας το 1898 και στην Ένωση με την Ελλάδα το 1913.

Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών, Έλληνες από τη Μικρά Ασία εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη, οι οποίοι έγιναν δεκτοί από τον τοπικό ελληνόφωνο πληθυσμό και έφεραν προοδευτικές ιδέες και τρόπους καλλιέργειας και ζωής για να προσδώσουν εκσυγχρονισμό στη ζωή τους.

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος του 1940 βρήκε την Κρήτη άοπλη, αλλά οι κάτοικοι αντιστάθηκαν στους εισβολείς προκαλώντας τους τεράστιες απώλειες, αλλά ο φόρος αίματος που πλήρωσαν και οι υλικές ζημιές που υπέστησαν ήταν δυσανάλογα μεγάλες και αυτές οι πληγές δεν έχουν ακόμη επουλωθεί.

Μετά το τέλος του πολέμου, ξεκίνησε ο αγώνας για την επούλωση των πληγών του πολέμου και οι Κρητικοί σύντομα ακολούθησαν το δρόμο της ανοικοδόμησης και του εκσυγχρονισμού, με την Κρήτη να έχει ένα από τα υψηλότερα κατά κεφαλήν εισοδήματα στην Ελλάδα και μια πολυπολιτισμική κοινωνία που ευνοούσε τον τουρισμό και τις επενδύσεις σε ακίνητα πολιτών της ΕΕ και τρίτων χωρών.

https://candia.wordpress.com/culture/history-crete-gr/  (Σύνοψη Ιστορίας της Κρήτης)